کیست چیست | انواع کیست – علت به وجود امدن کیست در بدن + درمان کیست

کیست یک محفظه بسته‌است که دارای غشا مجزا و تقسیم یاخته‌هایی مجزا در مقایسه با بافت دور و اطرافش است. کیست می‌تواند شامل هوا، مایعات و مواد نیمه جامد باشد. یک مجموعه چرکی، آبسه نامیده می‌شود و کیست به حساب نمی‌آید. هنگامی که یک کیست تشکیل می‌شود، می‌تواند خود به خود از بین برود یا از طریق جراحی برداشته شود.

کیست می‌تواند مادرزادی (کلیه پلی کیستیک) یا پاتولوژیک مانند کیست هیداتید باشد.

کیست چه علائمی دارد؟

هر فردی که بیماری پلی‌کیستیک دارد ممکن است تمام علائم ذکر شده برای آن را نداشته باشد. این بیماری طیف گسترده‌ای دارد. برای مثال ممکن است دورتا دور تخمدان فقط فولیکول‌های ریز با فاصله بین 2 تا 9 میلی‌متر وجود داشته باشد و بیمار هیچ‌گونه علامتی نداشته باشد يا کسی که اصلا در سال پریود نمی‌شود و تمام بدنش از موهای زائد پوشیده شده و موهای سرش به میزان زیادی کاسته شده است. این بیماری معمولا از ابتدا با نامرتبی پریودها شروع می‌شود به این ترتیب که پریودها يك تا 2 هفته عقب می‌افتد و در نهایت به جایی ختم می‌شود که بیمار فقط با استفاده از آمپول‌ها یا قرص‌های پروژسترون پریود می‌شود.
کم یا زیاد بودن خونریزی‌ها در زمان عادت ماهانه بستگی به جایگاه بیمار در این طیف دارد. برخی از افراد مبتلا بسیار چاق هستند و معمولا سطح هورمون‌های زنانه‌شان هم بالاست. در این افراد ضخامت لایه داخل رحم زیاد می‌شود در نتیجه خونریزی‌هایشان می‌تواند زیاد باشد. بیماران دیگری هم هستند که هر 2 تا 3 ماه یک‌بار پریود می‌شوند و چون در این فواصل چند ماهه تخمک‌گذاری ندارند سطح داخلی رحم‌شان ضخیم می‌شود.

owj seda

انواع کیست 

صدها نوع مختلف کیست وجود دارد. کیست ها تقریبا در هر جایی از بدن رشد می کنند. برخی کیست ها به عنوان قسمتی از یک بیماری دیگر در بدن بروز می کنند به عنوان مثال بیماری کیست کلیه و یاسندرم تخمدان پلی کیستیک (در زنان).

یک کیست به شکل یک برآمدگی روی پوست دیده می شود. اگر کیست زیر پوست رشد کند، مثل یک برآمدگی کوچک به نظر می رسد. برخی کیست ها در داخل بدن رشد می کنند و شما نمی توانید آن ها را ببینید، اما علائمی ایجاد می کنند، به عنوان مثال کیست تخمدان در زنان باعث مشکلات هورمونی می شود. کیست کلیه نیز روی عملکرد کلیه موثر است.

1- کیست چربی

کیست چربی یک برآمدگی کوچک و غیر سرطانی است که از مواد چربی به نام سبوم پر شده است.

کیست های چربی به نام کیست های اپی درموئید نیز خوانده می شوند.

کیست های چربی معمولا در فولیکول های مو (ته مو) رشد می کنند. همچنین در اثر پارگی غدد چربی نیز به وجود می آیند. غدد چربی، چربی لازم برای پوست و مو را تولید می کنند.

در موارد کمی، کیست های چربی در اثر یک بیماری ارثی به نام سندرم گاردنر (gardner) ایجاد می شوند.

2- کیست گانگلیون

این کیست های خوش خیم (غیر سرطانی) معمولا روی مچ دست یا خود دست تشکیل می شوند، اما می توانند روی پاها هم رشد کنند.

علت ایجاد این نوع کیست معلوم نیست.

کیست گانگلیون معمولا در امتداد روکش تاندون رشد می کند.

این نوع کیست در زنان شایع تر است.

3- کیست تخمدان

کیست تخمدان زمانی تشکیل می شود که یک فولیکول در تخمدان که به طور طبیعی تخمک را آزاد می کند، باز نشود.

باز نشدن فولیکول داخل تخمدان، باعث تجمع مایعات در داخل آن و تشکیل کیست می شود.

این کیست ها بیشتر بین شروع سن بلوغ و یائسگی ایجاد می شوند و معمولا هم در طی آزمایش لگن در زنان مشخص می شوند.

تشکیل کیست تخمدان بعد از سن یائسگی باعث افزایش خطر ابتلا به سرطان تخمدان می شود.

4- کیست پستان

وقتی مجاری شیر در پستان ها مسدود شوند، این کیست های غیر سرطانی در سینه ها رشد می کنند.

کیست های پستان معمولا در سن 30 و 40 سالگی دیده می شوند و باعث بروز درد و ناراحتی در سینه ها می گردند.

5- کیست شالازیون

شالازیون یک کیست غیر سرطانی است که وقتی مجرای غده چربی پلک بسته شود، روی لبه پلک چشم رشد می کند.

این کیست باعث بروز ناراحتی، حساسیت خفیف و ورم دردناک می شود.

اگر شالازیون خیلی بزرگ شود، باعث مشکلات بینایی می شود.

6- کیست پیلونیدال

این کیست نزدیک بالای باسن رشد می کند.

این کیست معمولا حاوی سلول های مرده پوستی، مو و سایر مواد است.

کیست پیلونیدال در مردان شایع تر از زنان است.

عفونت مزمن این کیست ها، خطر ابتلا به یک نوع سرطان پوست به نام سرطان سلول فلس‌مانند را افزایش می دهد.

owj seda

علائم کیست تخمدان چیست؟

نشانه‌ها و علائم کیست تخمدان می‌تواند بر اساس نوع آن متفاوت باشد. علائم کیست تخمدان شامل موارد زیر است:

  • دردهای شدید شکمی و لگنی
  • دردهای ناگهانی در اثر پارگی کیست یا پیج خوردن توده
  • اتساعات شکمی
  • اختلالات قاعدگی
  • تهوع و استفراغ
  • تغییرات نبض
  • درد به هنگام رابطه جنسی
  • احساس ضعف كه ممكن است به علت خون‌ریزی داخلی باشد
  • تکرر ادرار بر اثر فشار کیست‌ها بر مثانه یا درد پهلو به دلیل وارد شدن فشار بر کلیه

گروهی از خانم‌ها اصلا متوجه وجود کیست نخواهند شد تا زمانی که اقدام به بارداری کنند. همچنین بروز کیست ممکن است در مراحل اولیه نشانه خاصی ایجاد نکند مگر این که کیست‌ها از نوع عملکردی و فعال از نظر هورمونی باشد که نشانه‌های آن به صورت نداشتن تعادل هورمونی مانند خونریزی غیرطبیعی نمایان می‌شود.

را‌ه‌های درمان کیست تخمدان

راه‌های در مان کیست تخمدان براساس سن، شرایط جسمی بیمار، علائم بیماری، مشخصات سونوگرافی و آزمایش های خون متفاوت است.

دارو درمانی: با توجه به اینکه اغلب کیست‌های تخمدان فیزیولوژیک هستند، با یک درمان دارویی معمولی برطرف خواهند شد و حتی اگر بیمار کیست ساده فیزیولوژیک داشته باشد و هیچ دارویی هم مصرف نکند، انتظار می‌رود کیست پس از دو ماه کوچک‌تر شود، اما اگر بعد از این مدت، اندازه کیست تغییر نکند یا بزرگ‌تر شود، باید دنبال پیدا کردن علت اصلی و درمان صحیح آن بود.

جراحی: کیست‌های تخمدان را می‌توان با روش جراحی باز یا لاپاراسکوپی عمل کرد و جراح براساس شرایط بیمار، نوع کیست و آزمایش‌های وی باید روش مناسب را انتخاب کند. البته تبحر جراح و امکانات در دسترس او نیز بر انتخاب روش جراحی تاثیرگذار خواهد بود.

نحوه عمل جراحی کیست تخمدان

اگر کیستی که برداشته می شود بسیار بزرگ باشد، سبب ایجاد درد یا رشد مجدد آن خواهد شد. سیستکتومی (عمل جراحی برای برداشتن کیست غیر طبیعی) حذف تخمدان، به معنای از بین بردن کارکرد تخمدان در محل است. این روش اوفورکتومی (برش پوستی تخمدان) یا (ovariotomy) نامیده می شود.

اگر سن باروری شما سپری شده است و چندین کیست بزرگ و دردناک دارید، می توانید به هیسترکتومی (عمل جراحی برای برداشتن همه یا بخشی از رحم) فکر کنید. در این روش با حذف اندام های تناسلی خود از توانایی تولید کیست خلاص می شوید.

نکات مهم:

زمانی که تصمیم به درمان کیست های تخمدان می گیرید، دکترتان باید سن، تاریخچه پزشکی و میل به تولید مثل را درنظر بگیرد.

از آنجایی که هیچ راه مشخصی برای جلوگیری از ایجاد کیستهای تخمدان وجود ندارد؛ کلید درمان موفقیت آمیز تشخیص در اسرع وقت است. شما باید سالانه تحت معاینه لگنی قرار گیرید.

مطمئن شوید که هرگونه درد یا علائم غیرطبیعی را که در طول چند چرخه قاعدگی باقی ماندند، از قلم نینداختید.

احتمال ابتلا به سرطان تخمدان در زنانی که در طول سال های پس از یائسگی (50 تا 70 سال) در معرض توسعه کیست تخمدان هستند بیشتر است. حتی اگر شما دیگر دوره قاعدگی ماهانه خود را ندارید، باید به طور منظم با دکتر خود برنامه ملاقات داشته باشید.

owj seda

چرا کیست تشکیل می شود؟

علل متعددی باعث ایجاد کیست می شود، مانند:

  • عفونت ها
  • بیماری های ارثی
  • التهاب مزمن و طولانی مدت
  • گرفتگی مجراهای بدن

علائم کیست چیست؟

اغلب کیستهای تخمدان منجر به علائمی نمی شوند، اما در صورت وجود علائم، آنها عبارتند از

  • احساس ناراحتی در شکم
  • درد به هنگام مقاربت
  • بی نظمی قاعدگی که گاهی همراه با خونریزی شدید می باشد.
  • خونریزی بعد از یائسگی

کیستهای بزرگ می توانند موجب فشار روی مثانه گردیده و منجر به احتباس ادرار شوند و یا ممکن است منجر به تکرار ادرار گردند.

کدام کیست هارا باید جدی گرفت؟

تخمدان‌ها بخش اصلی اندام تولید مثل در خانم‌ها هستند که وظیفه ایجاد تخمک را دارند. تخمک سلولی است که اگر بارور شود، رشد می‌کند و به جنین و در نهایت نوزاد تبدیل خواهد شد.

در مسیر تولید تخمک، امکان ایجاد کیست وجود دارد و به همین دلیل می‌گوییم بیشتر کیست‌های تخمدان ـ عملکردی ـ هستند. کیست‌های خوش‌خیم در سونوگرافی اغلب سایزی کمتر از هشت سانتی متر دارند و به عنوان کیست ساده مطرح می‌شوند که بی‌خطر بوده و نیاز به درمان خاصی ندارند‌. بهتر است برای اطمینان این کیست‌ها دو تا سه ماه بعد با سونوگرافی پیگیری شوند. به طور معمول این کیست‌ها ظرف دو تا سه ماه خود به خود از بین می‌رود.

در کسانی که سابقه تشکیل چنین کیست‌هایی دارند، امکان تشکیل مجدد کیست جدید وجود دارد. در این دسته از بیماران می‌توان داروهای حاوی هورمون را برای جلوگیری از تشکیل کیست جدید تجویز کرد. اگرچه این کیست‌ها خوش‌خیم هستند، اما بندرت امکان پاره شدن یا پیچ خوردن دارند که منجر به درد حاد شکمی و مراجعه به اورژانس می‌شود.

در مواردی که کیست تخمدان پاره می‌شود اغلب بجز درد لگنی ناگهانی که طی چند روز کاهش می‌یابد مشکلی وجود ندارد، اما از آنجا که گاهی برخی کیست‌های تخمدانی علاوه بر پاره شدن منجر به خونریزی داخل شکم می‌شوند، هر گاه کیستی پاره شد، نیاز به تحت نظر گرفتن بیمار و کنترل علائم وی داریم تا در صورت نیاز، اقدامات درمانی صورت گیرد. برای پیشگیری از چنین مشکلاتی، به کسانی که کیست‌های بزرگ در حد شش هفت سانتی متر دارند توصیه می‌شود از حرکات ناگهانی و بلند کردن بار سنگین یا انجام ورزش سنگین یا فشار زیاد به لگن و شکم خود داری کنند. معمولا این کیست‌ها طی چند ماه کوچک می‌شوند و خطر برطرف می‌شود.

در بارداری یا در مواردی که داروهای محرک تخمدان (برای بارداری در افرادی که نازایی دارند) مصرف می‌شود نوع دیگری از کیست‌های خوش خیم به نام کیست لوتئال ایجاد می‌شود که این کیست‌ها می‌توانند به ابعاد 30 سانتی متر برسند که خطر پاره شدن یا پیچ خوردن بیشتری دارند اما این کیست‌ها هم خود به خود از بین می‌روند و نیاز به جراحی ندارند. نوع دیگر کیست‌هایی که در سونوگرافی گزارش می‌شوند و نگرانی زیادی در بیماران ایجاد می‌کند، کیست‌های ریز متعدد که گاه با لفظ تخمدان پلی کیستی یا PCO گزارش می‌شوند، هستند. این کیست‌ها قابلیت پاره شدن یا پیچ خوردن ندارند. همچنین خود به خود هم از بین نمی‌روند، اما علامت بیماری مهم تنبلی تخمدان هستند که نیاز به درمان مناسب دارند. کیست‌های بزرگ‌تر از هشت سانتی‌متر و کیست‌های کوچک‌تر که رادیولوژیست درسونوگرافی به عنوان مشکوک گزارش می‌کند نیاز به پیگیری‌های دقیق‌تر و حتی جراحی دارند.

owj seda

سخن اخر

کیست ها در واقع کیسه های توپی شکلی هستند که درون آنها پر از آب، خون و حتی بافت هایی از بدن، مثل ناخن، مو و پوست است. بیشتر کیست ها خطری ندارند، پس فکر نکنید با مبتلا شدن به یکی از این توپ ها زندگی تان فلج می شود.

شاید اختلالی در زندگی تان به وجود بیاید اما باید بدانید که کیست ممکن است به سراغ هر کسی برود. آنچه اهمیت دارد این است که وجود کیست در اندامی، نشانه شروع بیماری حاد در آن اندام نیست، پس زیاد نگران نباشید و ترس و دلهره را کنار بگذرارید چون این توپ های کوچک خیلی وقت ها آنقدر هم مهم نیستند. استرس یکی از دلایل وجود کیست است. از محیط های پر استرس دوری کنید.

تنها 5 درصد کیست ها ممکن است خطرناک باشد. در صورتی که کیستی بترکد، می توان گفت آن کیست جزء آن پنج درصد خطرناک است. بعضی از توده های تخمدان در ابتدا شبیه به کیست های معمولی اند. البته پزشکان از همان ابتدا می دانند که این شبه کیست ها توده اند. این یعنی تصور نکنید که توده ها در ابتدا کیست بوده اند.

ورزش به جز این که روحیه تان را خوب می کند، تاثیر ویژه ای بر اثربخشی داروهایی که برای از بین بردن کیست های تان استفاده می کنید دارد. در واقع ورزش به آزاد شدن هورمون های تان کمک می کند. ترجیحا ورزش های سبک مثل پیاده روی، یوگا و ورزش های هوازی انجام دهید. جوگیر نشوید و وزنه برداری و زدن وزنه های سنگین فقط باعث می شود که کیست تان بترکد.

نظر شما در رابطه با کیست چیست | انواع کیست – علت به وجود امدن کیست در بدن + درمان کیست چیست ؟ شما میتوانید نظرات ارشمند خود را در رابطه با این موضوع در مجله اوج صدا ارسال کنید.
مطالب پیشنهادی مجله اوج صدا

یک دیدگاه ارسال کنید

ارسال دیدگاه به معنی خواندن و قبول تمامی [ قوانین ] سایت است

ایمیل شما منتشر نخواهد شد